Posts tonen met het label vitaliteit. Alle posts tonen
Posts tonen met het label vitaliteit. Alle posts tonen

Geef je emotionele welzijn een boost

Vroeger wisten we het zeker, ons gevoel zit in ons hart. Totdat in de 19e eeuw wetenschappers ontdekten dat ons gevoel in het limbische systeem van onze hersenen huist. Dat deel controleert namelijk de emoties en de fysiologie van ons lichaam. Het wordt niet voor niets het emotionele brein genoemd en het is logisch dat ons hart hierop reageert. Het andere deel van de hersenen wordt het rationele brein genoemd. Beide breinen zijn met elkaar verbonden en beïnvloeden elkaar.

Nog niet zo lang geleden is vastgesteld wat we vroeger vermoedden. Ons gevoel zit wel degelijk ook in ons hart. We beschikken namelijk over een hartbreinsysteem met een eigen geheugen dat in staat is om beslissingen te nemen die geheel onafhankelijk zijn van de hersenen in ons hoofd, ons emotionele en rationele brein te beïnvloeden én als zelfstandige hormonen fabriek hormonen af te scheiden. Ons hart kan ons dus prikkelen tot actie, de bloeddruk verlagen en liefdesgevoelens opwekken.

We hebben niet voor niets de uitdrukking “luister naar je hart”. Hoe goed luisteren we eigenlijk nog naar ons hart? In onze westerse cultuur heeft het hoofd het gewonnen van het hart. Beslissingen worden vaak met het hoofd genomen. We kunnen er zoveel mee winnen als we die twee beter op elkaar afstemmen. Door een uitgebalanceerd hartbreinsysteem hebben we  minder stress,  kunnen we ons beter concentreren en wordt ons geestelijk en lichamelijk welzijn positief beïnvloed. Het in balans zijn van ons hart en brein wordt hartcoherentie genoemd.

Vorig jaar tijdens een NLP seminar heb ik er kennis mee gemaakt. Ik kreeg een apparaatje ter grootte van een smartphone dat aangaf hoe coherent ik gedurende de 10 minuten durende test was. Gezien de resultaten was ik dat niet heel erg. Met een hoge coherentie voel je je over het algemeen gelukkig. Bovendien functioneert je lichaam efficiënt  waardoor het energie bespaart en heeft het een positieve invloed op ons leervermogen.

Bij een optimale vitaliteit scoor je hoog op fysieke, mentale én emotionele gezondheid. Een gezond lichaam is namelijk ook emotioneel gezond. Scoor je gemiddeld tot laag op emoties, zoals bij mij het geval was, dan kun je dat verhogen door gerichte training. Paul van Rooijen, één van de 200 gecertificeerde trainers in de Benelux, traint zichzelf dagelijks. Al 7 jaar lang. Hij is verbonden aan het Heartmath Institute en heeft inmiddels veel kennis vergaard. Hij vertelde me dat hij in staat is “afwijkingen in zijn leven te herkennen en daar volledig in balans op te anticiperen.”


Revitalize You!™ eLearning Programma van HeartMath.

Hij heeft me een simpele oefening meegegeven waarmee ik mijn hartcoherentie kan verhogen. Focus op je hartstreek en visualiseer en voel de warmte die dan ontstaat. Haal vervolgens een persoon of situatie voor de geest die positieve gevoelens opwekt. Gevoelens van liefde, onbezorgdheid, oprechte waardering. Verbeeldt je dat je in- en uitademt door je hart. Adem 5 seconden in en 5 seconden uit gedurende 5 minuten en herhaal dat 5 keer per dag. Mijn coherentie zou in drie maanden een verbetering moeten laten zien. Door je te focussen op je hart en ademhaling komt je lichaam in de “neutrale stand” en ben je in staat je reactie op een stressvolle gebeurtenis te veranderen. Om mijn vorderingen te kunnen zien heb ik onlangs het feedback apparaat, de emWave2, aangeschaft.

Wetenschappelijk is de methode getoetst en de resultaten zijn hoopgevend. Alle onderzoeken laten algemene verbeteringen zien van gezondheidsindicatoren. In het bedrijfsleven en op scholen wordt hartcoherentie toegepast, en met succes. Gebleken is dat de techniek veel effectiever is dan klassiek mediteren of positief denken. Het gaat om positief voelen waardoor we kunnen putten uit ons emotionele geheugen. Het oprecht kunnen ervaren van liefde of waardering voor het leven zorgt voor een gezonde hartcoherentie en daarmee ook voor een gezond lichaam en geest.

De natuur is in bloei, jij ook?

Het is lente en de natuur is in volle bloei. Ik vind de natuur in deze periode het allermooist. Alles komt tot leven. Zondagochtend hebben mijn vrouw en ik een wandeling gemaakt in ons ‘Groene Hart’. We ontdekten een pad van Staatsbosbeheer langs een vogelbroed gebied. Fantastisch om daar de enorme hoeveelheid jong grut te observeren. Zes kleine waterhoentjes die geen centimeter van moeders zijde weken. Een prachtig wandelgebied. En wie kom je tegen? Geen ‘hond’!

Tijdens het wandelen geniet ik intens van alle schoonheid - bovendien is het fijn om met iemand samen te zijn die de schoonheid ook kan waarderen. Dat is niet iedereen gegeven. Deze eigenschap heb ik in ieder geval bij mezelf ontwikkeld door regelmatig de natuur in te trekken. Nu is het zo dat je sterker wordt door je sterke eigenschappen te benadrukken. Althans, als je doel is het verhogen van je vitaliteit. Je kunt als het ware je karakteristieke competenties ontwikkelen. Daardoor ga je floreren, ofwel bloeien, zoals je ook in de natuur kunt zien.

Dr. Martin Seligman, een Amerikaanse wetenschapper in de Positieve Psychologie en oprichter van Authentic Happiness heeft een test* ontwikkeld waarmee je je sterke eigenschappen kunt identificeren. Hij onderkent een zestal zogenaamde deugden:
  1. wijsheid en kennis
  2. moed
  3. menselijkheid en liefde
  4. rechtvaardigheid
  5. gematigdheid
  6. transcendentie
Onderliggend aan deze deugden zijn er de competenties, de sterke eigenschappen, die meetbaar en universeel zijn. Opdracht: kies, als je de test heb gedaan, een competentie waarin je uitblinkt. Verzin drie manieren om je competentie op een vernieuwende manier in de zetten. Je zult zien dat een deugd wordt versterkt door je competenties op een nieuwe manier te gebruiken.

Het lijkt tegenstrijdig om aan je sterke punten te werken. We focussen ons namelijk vaak alleen op onze ontwikkel puntjes, competenties waarin we niet uitblinken. Een POP is niet voor niets hot. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat aandacht besteden aan zwakke eigenschappen helaas niet tot vitaliteit leidt. En als verhogen ervan je doel is, weet je nu waar je je op kunt richten.

* Voordat je de test kunt doen, moet je je registreren op de website van Authentic Happiness. Uit de diverse vragenlijsten kies je de 'VIA Survey of Character Strengths' uit de Engagement Questionnaires. De vragenlijst bevat 240 vragen.

Hoe we de Bouw kunnen helpen

Tijdens de vitaliteitcoach opleiding is veel aandacht besteed aan vitaal bewegen. Ik ben heel bewust naar mijn eigen beweegpatroon gaan kijken en heb daar het een en ander aan gesleuteld. Niet dat ik ergens last van had maar ik wilde mezelf een goed beweegpatroon aanleren om problemen in de toekomst te voorkomen. En dat zouden meer mensen moeten doen. Het gekke is dat de meeste mensen pas in actie komen als het te laat is. Het kwaad is geschied en je lichaam zal zichzelf weer moeten herstellen. Je gaat in zo’n geval bijvoorbeeld naar een fysiotherapeut die je probeert te helpen. Met goede interventies is de schade die je opgelopen hebt te genezen. Je lichaam kan onvoorstelbaar veel herstellen. Belangrijker is om jezelf een vitaal beweegpatroon aan te leren om schade te voorkomen.

Ik werd getriggerd door een artikel in 'De Ingenieur' over de plaatdrager, een uitvinding waarmee een bouwvakker een plaat zonder te bukken en door de knieën te gaan, kan optillen en vervoeren. De uitvinder, een oud-kraanmachinist, kwam op het idee omdat bouwvakkers soms heel krampachtig sjouwen. Het aantal meldingen van aandoeningen aan houding en beweegapparaat in 2009 door mensen die werkzaam zijn in de bouwnijverheid bedraagt zo’n 70%, aldus de Nationale Registratie Beroepsziekten.



De meest voorkomende klachten zijn de zogenaamde lage rugklachten. Deze komen ook veel voor bij andere beroepsgroepen hoewel mensen die werkzaam zijn in de bouw een hoger risico lopen. Ruim een derde van alle bouwvakkers die arbeidsongeschikt raakt, heeft last van rug en gewrichtsklachten.

Lage rugpijn ontstaat door schade aan de wervelkolom. De wervels zelf kunnen beschadigd zijn, maar ook de tussenwervelschijven (disci), de sluitplaten en de ligamenten. Deze laatste fungeren als noodremmen om alles op hun plaats te houden. De wervelkolom is kwetsbaar bij herhaalde verhoogde druk en heeft tijd nodig om te herstellen. De vraag is of een bouwvakker die dag in dag uit te zwaar tilt nog voldoende kan herstellen. Bijna de helft van alle bouwvakkers tilt meer dan de 25 kg norm. Druk op de wervels is nog het minst schadelijk. Voorwaarde is een neutrale wervelkolom en het hanteren van de gewichtsnorm. Een neutrale wervelkolom (zie afbeelding) betekent dat de wervelkolom de natuurlijke s-vorm behoudt waardoor de discus de druk evenredig kan verdelen.

Buig en draai bewegingen van de wervelkolom zijn veel schadelijker. Naar voren (flexi) en achteren buigen brengen afschuifkrachten met zich mee waardoor de druk per vierkante centimeter enorm toeneemt. Hoe vaak ik bouwvakkers zie die met een bolle rug staan te werken. Van een neutrale wervelkolom is dan absoluut geen sprake. Als je op die manier ook nog eens gewicht verplaatst wordt zowel je wervelkolom als discus kwetsbaarder. Naar schatting zal de wervelkolom in volledige flexi 20 tot 40 procent zwakker zijn. Belaste flexi in combinatie met draaien (roteren) verhogen het risico op schade het meest en zouden beperkt moeten blijven.

Ik vond op Internet van onze zuiderburen een heel handig handboek ‘preventie van rugklachten in de bouwsector’. Heel veel afbeeldingen van vitale houdingen met een neutrale wervelkolom als uitgangspunt. Willen we onze bouwvakkers gezond houden dan zullen zij met de juiste werkhoudingen en hulpmiddelen geholpen moeten worden. Vaak weten ze niet eens dat er hulpmiddelen bestaan. Het actief promoten van de plaatdrager is zo’n gek idee nog niet.

Waar gebruik jij je slaapkamer voor?

Ik zou willen dat ik elke dag uitgerust wakker word. Regelmatig ben ik tussen 4.00 en 5.00 uur wakker en kan ik zelden nog inslapen. Dan lig ik de woelen totdat die verdomde wekker gaat. Dat is meestal tussen 5.30 en 6.00 uur. Gelukkig zijn de meeste nachten goed. Als ik dan 's avonds op mijn kussen plof, is het eerste geluid dat ik weer hoor mijn wekkerradio. Heerlijk om zo wakker te worden. Als ik moe wakker word, heb ik daar overdag last van. Zeker halverwege de middag. Dan zou ik het liefst mijn ogen willen sluiten.

Meer dan 40% van de Nederlanders vindt dat ze te weinig slapen. Door structureel te kort slapen, bouw je een slaapschuld op. Als dat over een langere periode gebeurt, kan dat serieuze consequenties hebben voor je gezondheid. Veranderingen treden op in de suikerhuishouding, bloeddruk, immuunsysteem en je wordt vatbaarder voor ontstekingen. In het dagelijkse leven voel je je minder vitaal, reageer je minder alert en hebben je prestaties er onder te lijden. Door goed te slapen voel je je vanzelfsprekend vitaler en fitter. Wat kun je doen om goed uitgerust wakker te worden?

Weet dat slapen een gedragspatroon is dat je kunt veranderen. Het NSWO, waar ze verstand van slapen hebben, raadt onder andere het volgende aan om makkelijker in slaap te vallen:
  1. Ga alleen naar bed als je slaperig bent. 
  2. Doe, als je na een kwartier niet slaapt, in een andere kamer ontspannende activiteiten en ga daarna weer naar bed. Als je gestrest bent, probeer dan je gedachten naar het moment te verplaatsen en je lichaam te ontspannen. De progressieve spierontspanningsmethode van Edmund Jacobson kan je heel goed helpen.
  3. Zet je wekker altijd op een vast tijdstip. 
  4. Vermijd dutjes overdag. 
  5. Beperk het gebruik van cafeïne. 
  6. Gebruik je bed alleen om in te slapen. Een laptop, smartphone of TV is taboe. Voor seks wordt - gelukkig maar - een uitzondering gemaakt. 
De methode van Jacobson zou ik wat vaker kunnen toepassen. Laat ik eens ontdekken of ik er baat bij heb.

      Geslaagd, en nu?

      Ik mag mezelf nu officieel Chivo Vitaliteitscoach noemen, lees ik op mijn diploma. Gisteren, 4 februari, had ik mijn praktijkexamen met een echte cliënt. Ik heb een intakegesprek afgenomen, daarna een begeleidingsplan opgesteld dat ik vervolgens mocht verdedigen. Een leuke en leerzame ervaring. En ik werd blij van de feedback van mijn examinator.


      Waarom vitaliteit? Ik ben al jaren gefascineerd door alles wat met gezondheid te maken heeft. Mijn eigen leefstijl heb ik de laatste jaren drastisch veranderd. Tot 6 jaar geleden rookte ik. Tot 3 geleden had ik veel stress. Gevolgen: hyperventilatie, hoge bloeddruk, hartkloppingen, hypoglykemie, overspanning. Door die klachten ben ik gaan inzien dat mijn leefstijl grote invloed had. Die leefstijl ben ik gaan veranderen. Begin 2010 besloot ik een opleiding te gaan doen omdat ik mijn kennis over leefstijl wilde vergroten.

      Waarom deze opleiding? Het niveau en de benadering gaven de doorslag. Het is een pittige HBO opleiding die gebruik maakt van de laatste wetenschappelijke kennis. Die heeft mij en mijn collega studenten vaak doen verbazen. Chivo werkt namelijk best evidence en dat betekent dat het beste wetenschappelijke bewijs de basis vormt. Harde feiten dus. En die conflicteren nog wel eens met de consensus, dat wat de bevolking algemeen heeft aanvaard. De Chivo benadering is bovendien holistisch. Er wordt een oplossing gezocht door naar de mens als geheel te kijken.

      Een fysiek actief leven is belangrijk voor mij. Ik doe er alles aan om fit te zijn omdat ik me er goed bij voel. Door de opleiding ben ik er toch anders naar gaan kijken. Ik heb veel geleerd over beweegpatronen en hoe je die kunt optimaliseren. Niet alleen voor de (top)sporter maar voor iedereen. Je wilt toch ook pijn- en blessurevrij kunnen bewegen. Vitaal bewegen dus.

      Goed eten vind ik ook heel belangrijk. En dan bedoel ik niet bourgondisch. Ik wil weten wat goed voor me is. In de opleiding wordt veel aandacht besteed aan het menselijke ontwerp en welke voeding daarbij hoort. Je kunt niet alles wat de voedingsmiddelenconcerns ons voorschotelen ongestraft naar binnen werken. Zie als consument door de bomen het bos nog maar. Weet wat goed voor je is. Vitaal voeden dus.

      Vitaliteit heeft ook met je emoties te maken. Waar word je happy van? Waardoor gestrest? Stress heeft nogal gevolgen voor je vitaliteit. Door trainingen die ik de laatste jaren heb gevolgd, heb ik coaching vaardigheden ontwikkeld. Chivo heeft mij kennis uit de positieve psychologie bijgebracht. Daarmee ben nog beter in staat anderen te helpen hun emoties te controleren. Vitaal voelen dus.

      En nu? Nu is de tijd gekomen om mijn kennis toe te passen in de praktijk. Leefstijl is een actueel thema omdat het steeds meer in verband wordt gebracht met gezondheid. Ik ga mensen begeleiden die hun leefstijl willen veranderen. Hoelang zo'n traject duurt, kan ik niet zeggen. Voor mij telt resultaat. Een basis voor een duurzaam vitaal leven.

      Gelukkig door vriendschappen

      Sinds 2010 ben ik vrijwilliger bij Activite, een thuiszorgorganisatie. Ik word als maatje bij mensen ingezet met een psychiatrische achtergrond of een ongeneselijke ziekte. Beide groepen hebben vaak een klein sociaal netwerk en dat heeft te maken met hun specifieke situatie. De hulpvrager ziet zijn of haar maatje één keer per week of één keer per 2 weken. Doel van het bezoek is afleiding en vooral leuke dingen doen. Ik vind het fijn en belangrijk om tijd door te brengen met mijn hulpvrager, een vrouw met een ongeneselijke ziekte. Zij laat ook duidelijk merken dat ze het fijn vindt als we elkaar weer hebben gezien.

      Het verbonden voelen met anderen zorgt voor een gevoel van geluk. Bij geluk spreken we voornamelijk over het gevoelsleven, de balans van positieve en negatieve emoties. Elkaar zien en het samen prettig hebben, leveren vooral positieve emoties op en deze zorgen weer voor een voldaan gevoel. Voldoening is hierbij cruciaal, blijkt uit onderzoek. Want geluk ontstaat slechts door voldoening, niet door liefde of plezier. En als je je gelukkig voelt, is dat direct van invloed op je vitaliteit. Voel je je even niet zo happy, doe iets wat je een voldaan gevoel oplevert. Ik zal me blijven inzetten voor mensen waarvoor sociale contacten erg belangrijk zijn. Het levert ons beide in ieder geval voldoening op.

      Met de wetenschap vitaliteit te lijf

      Begin 2010 ben ik begonnen aan de opleiding vitaliteitcoaching bij het kennisinstituut Chivo. De reden hiervoor was dat ik wilde leren hoe ik anderen kan helpen met het verbeteren van hun vitaliteit. Dat onderwerp houdt mij al jaren bezig en door mijn werk in de grafische branche ben ik er eigenlijk nooit toe gekomen om er concreet iets mee te doen. Volgende week doe ik examen en kan ik terugkijken op een opleiding die me heel veel heeft opgeleverd.

      De opleiding stort in 20 weken zoveel kennis over je heen, dat het zeker voor een semi-leek als ik veel verwerkingstijd nodig heeft. De kennis wordt opgehangen aan drie kapstokken: voeding, bewegen en coachen. Over voeding dacht ik al het een en ander te weten aangezien ik met voedingsupplementen heb gewerkt en ooit een LOI-cursus voedingsleer heb gevolgd. Bewegen deed ik ook al regelmatig hoewel ik de laatste jaren steeds vaker geteisterd werd door blessures. En de kunst van het coachen beoefende ik in de praktijk als manager. In de opleiding leer je methodes waarmee je de vitaliteit kunt verbeteren. Deze methodes, ofwel interventies, zijn gebaseerd op het beste wetenschappelijke bewijs. Dat best-evidence uitgangspunt maakt de opleiding uniek. Wat mij heeft verbaasd is dat het beste wetenschappelijke bewijs regelmatig de consensus (de algemene overeenstemming) tegenspreekt. Dat er consensus is over een bepaald onderwerp wil nog niet zeggen dat het ook de beste resultaten oplevert. In de praktijk blijkt best-evidence werken betere resultaten op te leveren dan methodes hanteren die niet wetenschappelijk zijn bewezen. Recent hebben de balansbandjes het door gebrek aan bewijs moeten ontgelden.

      Leefstijl in de oudheid

      Wetenschappers hebben honderden mummies onderzocht om hun doodsoorzaak te achterhalen. Wat bleek? Slechts één van de mummies vertoonde tekenen van kanker. Onderzoekster Rosalie David concludeert op basis daarvan dat kanker geen natuurlijke ziekte is, maar wordt veroorzaakt door de vervuiling en veranderingen van leefstijl en voedsel. Het onderzoek toont aan dat het aantal patiënten met kanker aan het begin van de industrialisering sterk steeg. Het levert vast en zeker nieuwe inzichten op over de oorsprong van kanker en de behandelingsmethoden ervan. De tijd dringt. Eén op de drie mensen in het Westen sterft tegenwoordig aan kanker.

      Ik had al langer het vermoeden dat onze huidige leefstijl bijdraagt aan het ontstaan van deze vreselijke ziekte. Er bestaan geen pilletjes om kanker te voorkomen. De vraag is of die er ooit zullen komen. Belangrijker is wat jij nu kunt doen om het risico op de ziekte te verkleinen. Wordt je bewust van wat en hoeveel je eet, je lichaamsbeweging, je stressniveau, je ademhaling, je hoeveelheid slaap. Dit zijn belangrijke factoren die de kwaliteit van je leven enorm beïnvloeden. Kleine aanpassingen in je leefstijl kunnen grote, positieve gevolgen hebben.